छ प्रतिष्ठानमा नयाँ उपकुलपति नियुक्त

प्रधानमन्त्री तथा सम्बन्धित प्रतिष्ठानका कुलपति बालेन्द्र शाह ले देशका छ सरकारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा नयाँ उपकुलपति (Vice-Chancellor) नियुक्त गरेका छन्। यी नियुक्तिहरू स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानहरूको उपकुलपति छनोट तथा सिफारिससम्बन्धी एकीकृत कार्यविधि, २०८३ अन्तर्गत गठित छनोट तथा सिफारिस समितिको खुला प्रतिस्पर्धात्मक प्रक्रियामार्फत गरिएको हो।

यसअघि २०८३ वैशाख २० (२ मे २०२६) मा जारी अध्यादेशमार्फत छवटै प्रतिष्ठानका उपकुलपतिसहित रेक्टर, रजिस्ट्रार, डिन तथा अस्पताल निर्देशकहरू पदमुक्त भएपछि करिब १० सातासम्म प्रतिष्ठानहरू कामचलाऊ नेतृत्वमा सञ्चालन भएका थिए।

नियुक्त भएका नयाँ उपकुलपतिहरू

प्रतिष्ठान	नियुक्त उपकुलपति
राष्ट्रिय चिकित्सा विज्ञान प्रतिष्ठान (NAMS)	डा. विवेक आचार्य
पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (PAHS)	प्रा. डा. नबिस मान सिंह प्रधान
बी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (BPKIHS)	प्रा. डा. स्मृति कार्की
पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	डा. नारायण सिंह गुरुङ
कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	डा. सूर्यमान मेन्याङ्बो
राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	डा. अजय कुमार मिश्र

पृष्ठभूमि

२०८३ वैशाख २० गते राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल ले सरकारको सिफारिसमा सार्वजनिक पदाधिकारी हटाउने विशेष व्यवस्था अध्यादेश, २०८३ तथा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानसम्बन्धी कानुन संशोधन अध्यादेश जारी गरेका थिए।

उक्त अध्यादेशमार्फत NAMS, PAHS, BPKIHS, पोखरा, कर्णाली र राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति, रेक्टर, रजिस्ट्रार, डिन तथा अस्पताल निर्देशकसहित करिब १६६ जना पदाधिकारी एकैपटक पदमुक्त भएका थिए।

कामचलाऊ नेतृत्व

नयाँ उपकुलपति नियुक्त नहुँदासम्म स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले निम्न पदाधिकारीलाई कामचलाऊ नेतृत्वको जिम्मेवारी दिएको थियो।

• पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान – प्रा. डा. समिता पन्त
• पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान – डा. नरेन्द्र विक्रम गुरुङ
• कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान – सहप्राध्यापक डा. बिनम्र बिष्ट
• बी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान – सहप्राध्यापक डा. इन्द्र लिम्बु
• राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान – सहप्राध्यापक डा. सुरेश रसाइली

छनोट प्रक्रिया

• २०८३ जेठ ४ गतेदेखि आवेदन आह्वान गरिएको थियो।
• छ प्रतिष्ठानका लागि कुल ११३ आवेदन परेका थिए।
  • पोखरा – २६
  • NAMS – २४
  • पाटन – १९
  • राप्ती – १७
  • BPKIHS – १६
  • कर्णाली – ११
• २०८३ असार २ गते ८६ जना उम्मेदवारको छोटो सूची (Shortlist) प्रकाशित गरिएको थियो।
• असार १६ गते पाटन, NAMS, पोखरा र BPKIHS का उम्मेदवारको अन्तर्वार्ता तथा कार्ययोजना प्रस्तुतिकरण सम्पन्न भयो।
• असार १७ गते कर्णाली र राप्तीका उम्मेदवारको अन्तर्वार्ता सम्पन्न भयो।
• स्वास्थ्य तथा खाद्य सुरक्षा मन्त्री निशा मेहता नेतृत्वको छनोट तथा सिफारिस समितिले प्रत्येक प्रतिष्ठानबाट अधिकतम तीन जनाको नाम मन्त्रिपरिषद्मा सिफारिस गरेको थियो। मन्त्रिपरिषद्को निर्णयपछि प्रधानमन्त्री तथा कुलपतिले अन्तिम नियुक्ति गरेका हुन्।

पदमुक्त भएका पूर्व उपकुलपतिहरू

प्रतिष्ठान	पूर्व उपकुलपति
NAMS	डा. भूपेन्द्र कुमार बस्नेत
पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	प्रा. डा. बुद्धि प्रसाद पौडेल
BPKIHS	प्रा. डा. विक्रम प्रसाद श्रेष्ठ
पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	डा. भरतबहादुर खत्री
कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान	डा. पुजन कुमार रोकाया

उल्लेखित अधिकांश उपकुलपति २०२५ अगस्ट १४ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले नियुक्त गरेको थियो। उनीहरूलाई २०२६ मे २ मा जारी अध्यादेशमार्फत पदमुक्त गरिएको थियो।

नयाँ उपकुलपतिबारे

नियुक्त भएका नयाँ उपकुलपतिमध्ये केही यसअघि नै आफ्ना प्रतिष्ठानमा वरिष्ठ शैक्षिक तथा प्रशासनिक जिम्मेवारीमा कार्यरत थिए।

• प्रा. डा. नबिस मान सिंह प्रधान (पाटन) – पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको School of Medicine का डिन थिए। उनी पनि २०२६ को अध्यादेशमार्फत पदमुक्त भएका थिए।
• प्रा. डा. स्मृति कार्की (BPKIHS) – BPKIHS मा प्याथोलोजी विभाग प्रमुख तथा प्राध्यापक हुन्।
• डा. सूर्यमान मेन्याङ्बो (कर्णाली) – कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको शल्यचिकित्सा विभाग प्रमुख हुन्। उनी २०२५ मा पनि उपकुलपति पदका अन्तिम प्रतिस्पर्धीमध्ये एक थिए।