विद्यार्थीको रुचिलाई ख्यालमा राखेर बालमैत्री वातावरणमा शिक्षण गरिरहेका छौँ । शिक्षण प्रविधिमैत्री बनाइदा सिकाइ अब्बल हुन्छ भन्ने कुराको पुष्टि हाम्रो शिक्षण अभ्यासले गरेको छ ।
तल्लो कक्षादेखि अंग्रेजी माध्यम । विद्यालय व्यवस्थापनमा अभिभावकको प्रत्यक्ष चासो । शिक्षणमा नवीतम् विधि । पोखरास्थित अमरसिंह माध्यमिक विद्यालयका विशेषता हुन् यी ।
इसीडीदेखि कक्षा १२ सम्म अध्यापन हुने यो विद्यालयले निरन्तर उत्कृष्ट शिक्षा प्रदान गर्दै आएको छ । विद्यालयमा अहिले २६ सय विद्यार्थी छन् । भर्नाका समयमा विद्यार्थीको चाप थेगिनसक्नु हुन्छ । नेता तथा आसेपासेको दबाब आउछ । नयाँ शैक्षिक सत्रमा विद्यालयले प्रवेश परीक्षा लिएर मात्र नयाँ विद्यार्थी भर्ना गर्ने गरेको छ । ‘पहिले माथिल्लो कक्षामा मिहिनेत गरेर नतिजा राम्रो ल्याउने भन्ने हुन्थ्यो । हामीले तल्लो तहदेखि नै बालबालिको शिक्षाका लागि उचित व्यवस्थापन गर्न थालेका छौं,’ प्रधानाध्यापक तेजश्वी बरालले भने, ‘विद्यार्थीको क्षमता र आवश्यकताअनुरुप अतिरिक्त कक्षा व्यवस्था गरेका छौं ।’
यो विद्यालयको वातावरण विद्यार्थी मैत्री बनाइएको छ । फर्निचर तथा कक्षा व्यवस्थापन आधुनिक विधिबाट गरिएको छ । बालबालिकालाई सम्मान गरेर बोलाउने, सिक्न प्रेरित गर्ने अभ्यास छ । विद्यार्थीको उत्तरपुस्तिका राम्रोसँग मूल्याङ्कन गर्ने , नबुझेका विषय शिक्षक– विद्यार्थी तथा विद्यार्थी–विद्यार्थीमा छलफल गराउने गरिन्छ ।
अहिलेको आवश्यकता र चाहनालाई बुझेर विद्यालयले सबै कक्षाको माध्यमभाषा अंग्रेजी बनाएको छ । ‘गत सालसम्म एउटा सेक्सनमा अंग्रेजी र एउटामा नेपाली माध्यममा पढाउँदै आएका थियौं तर अभिभावकको माग र विद्यार्थीको रुचीलाई ख्याल गर्दै यो वर्ष देखि सबै कक्षाको माध्यम भाषा अंग्रेजी बनाइएको छ,’ प्रधानाध्यापक बरालले भने, ‘माध्यम भाषा परिवर्तन सँगै निजी विद्यालयका ५ सयभन्दा बढी विद्यार्थी यस वर्ष भर्ना भए ।’ उनले थपे, ‘हामीलाई विद्यार्थीको अभाव छैन, बरु ठाउँको अभाव छ ।’
विद्यालयले विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण विधि प्रयोग गर्ने गरेको छ । शिक्षकले वार्षिक, त्रैमासिक तथा दैनिक योजना बनाएर शिक्षण गर्छन् । विषय र पाठ्यवस्तुले मागेका शैक्षिक सामग्री प्रयोग गरिन्छ । ‘विद्यालयमा अनुभवी तथा दक्ष शिक्षक मात्र हुनुहुन्छ । शिक्षक सेवाबाट आएका नयाँ शिक्षकलाई पनि कक्षा अवालोकन गरेर मात्र पढाउन दिन्छौं,’ प्रधानाध्यापक बरालले भने । उनका अनुसार हरेक विषय शिक्षकलाई विद्यालयले नै व्यावहारिक तालिम प्रदान गर्ने गरेको छ । ‘विद्यार्थीको भावना बुझेर बालमैत्री वातावरणमा शिक्षण गरिरहेका छौँ । शिक्षकले विद्यालयका लागि पूरै समय दिनुभएको छ,’ उनले भने ।
हरेक कक्षा कोठालाई प्रविधि मैत्री बनाइएको छ । गुगलबाट खोजेर नयाँ नयाँ विषय वस्तुको जानकारी विद्यार्थीलाई दिने गरिएको छ । प्राधानाध्यापक बरालले भन्छन्, ‘प्रविधिमैत्री बनाइदा सिकाइ अब्बल हुन्छ भन्ने कुराको पुष्टि हाम्रो शिक्षण अभ्यासले गरेको छ ।’
विद्यालयले अतिरिक्त क्रियाकलाप पनि सञ्चालन गर्ने गरेको छ । त्यसले विद्यार्थीको समग्र विकासमा सहयोग पुगेको विद्यालयको दाबी छ । राम्रा मानिएका केही निजी विद्यालय भ्रमण गरेर त्यहाँका राम्रो अभ्यासलाई प्रयोगमा ल्याइएको छ । ‘राम्रा अभ्यासको अनुकरण र शिक्षण विधिमा परिवर्तन गरेकै कारण नर्सरी देखी १२ कक्षासम्म हाम्रो सिकाइ उपलब्धी राम्रो छ’ बरालले भने ।
विद्यालयमा ६० जना दृष्टिविहीन विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । उनीहरुलाइई ब्रेल लिपिमा पढाइन्छ । ब्रेल किबोर्ड भएकै कम्प्युटर व्यवस्थापन गरिएको छ । कक्षा ४ भन्दा माथिका कक्षा छुट्टै व्यवस्थापन गरिएको छ । पूर्व विद्यार्थी, स्थानीय अभिभावक, स्थानीय सरकार तथा विभिन्न गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा अन्धा विद्यार्थीलाई आवासको व्यास्था गरिएको छ । विद्यालयमा सुबिधा सम्पन्न कम्प्युटर ल्याब छ । ल्याबमा ७० वटा कम्प्युटर छन् । विज्ञानका विषयगत ल्याब छन् ।
विाद्यालयले शैक्षिक सत्रको सुरुमा हरेक विषयगत शिक्षकलाई शिक्षण तालिम व्यवस्था गर्ने गरेको छ । तालिममा प्रदान गरिएको सिप कक्षामा प्रयोग भयो कि भएन भनेर प्रधानाध्यापक र स्रोत व्यक्तिले साप्ताहिक रुपमा शिक्षकको कक्षा अवालेकन गर्ने गरेका छन् । शिक्षकले कमजोरी गरेका विषयमा विज्ञ तथा अग्रज शिक्षकहरुले पृष्ठपोषण दिने गरेका छन् ।
विद्यालयले विद्यार्थीको प्रगति प्रतिवेदन अभिभावकलाई नै प्रदान गर्ने गरेको छ । अभिभावकले पनि आप्mना छोराछोरीका हरेक गतिविधिलाई चासोका साथ बुझ्ने र सुधारका लागि शिक्षकबाट पृष्टपोषण लिने गरेका छन् । विद्यालयले विद्यार्थीका हरेक गतिविधिलाई अभिभावकसम्म पुर्याउने गरेको छ । यसका लागि शिक्षक विद्यार्थी भेला, छलफल तथा अन्तरक्रिया हुने गरेको छ । यो विद्यालयमा कक्षा ११ र १२ मा व्यवस्थापन, विज्ञान, शिक्षा र मानविकीका विभिन्न विषयमा पठनपाठन हुँदै आएको छ ।
भूतपूर्व गोर्खा शैनिकका छोराछोरीलाई शिक्षा प्रदान गर्न निजी क्षेत्रबाट २०१३ सालमा स्थापना भएको यो विद्यालय २०२४ सालमा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरिएको हो । विद्यालय हस्तान्तरण भएका समयमा २ सय ७ रोपनी जग्गा थियो । अहिले विद्यालयको स्वामित्वमा १ सय ७५ रोपनी मात्र जग्गा छ । सोही जग्गामा विद्यालयका ६ वटा भवन छन् । विद्यालयकै जग्गा स्थानीय ४० जनाले सटर निर्माण गरी पसल गर्दै आएका छन् । सो बापत व्यापारीले विद्यालयलाई मासिक २ लाख भाडा रकम प्रदान गर्ने गरेको प्रधानाध्यापक बरालले बताए ।
यो विद्यालयले यो वर्षको कक्षा ११–१२ को राष्ट्रिय स्तरको उत्कृष्ट विद्यालय अवाड हात पार्न सफल भएको छ । सामुदायिक विद्यालयका तर्फबाट यो विद्यालय निरन्तर दुईपटक उत्कृष्ट बनेको हो । शिक्षा दिवस तथा अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवसका अवसरमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले मुलुककै उत्कृष्ट विद्यालयका रुपमा यो विद्यालयलाई दोस्रो पटक यो अवाडले सम्मान गरेको छ ।
विज्ञान विषयको नतिजालाई मात्र हेर्ने हो भने कक्षा १२ मा ३.८७ जीपीए ल्याएर यो विद्यालयकी छात्रा रिया थापाले उत्कृष्ट स्थान हात पारेकी छन् । व्यवस्थापनको नतिजा पनि अब्बल देखिएको छ । कक्षा १२ मा मात्र यो वर्ष १ सय ९० जना विद्यार्थीले परीक्षा दिएका थिए । यो विषयमा पनि ३.६२ जीपीएसम्म आएको छ ।
एसईईको नतिजा पनि अब्बल छ । यस पटकको एसईईमा एक जना विद्यार्थीले ४ जीपीए ल्याएका छन् भने ३.९५ जीपीए ल्याउने विद्यार्थी ५ जना छन् । ३.६५ जीपीए ल्याउने विद्यार्थी ६० जना छन् । ‘उच्च नतिजाका आधारमा मन्त्रालयले यो वर्ष पनि उत्कृष्ट विद्यालय अवार्ड प्रदान गरेकामा खुसी लागेको छ,’ प्रधानाध्यापक बरालले भने, ‘विद्यालयको यही नतिजा कायम राख्न हामी निरन्तर कोशिस गरिरहने छौं ।’
